Wiertła profesjonalne A1 HSS
Wiertła

Wiertła do metalu – co powinniśmy wiedzieć przed ich zakupem? Cz. 1 stal, struktura.

Wybór wierteł do metalu, do nowotworzonej skrzynki narzędziowej może przysporzyć niejednemu z nas trochę problemów. Wobec mnogości tego asortymentu na rynku nawet specjaliści mogą zastanawiać się nad ich właściwym wyborem,
a co dopiero hobbyści, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z majsterkowaniem. Szukają wtedy odpowiedzi na różne pytania, chociażby jak rozpoznać wiertła do metalu?

Dziś na warsztat chcę wziąć te wiertła. Przedstawić Wam garść informacji o tym od czego zależy jakość wierteł. Jak rodzaj stali (różne domieszki pierwiastków) wpływa na jakość wiertła do metalu oraz czym kierować się przy ich wyborze. Zaczynamy!

Wiertło do metalu MPlus A1
Wiertło do metalu MPlus A1

A na początku była stal…

Wiertła HSS do metalu
Wiertła HSS do metalu

Do produkcji narzędzi skrawających, w tym wierteł wykorzystuje się stale narzędziowe, a dokładnie stale szybkotnące HSS (High Speed Steel). Wymaga się od nich aby zachowywały twardość i zdolność skrawania
w wysokich temperaturach (do ok. 600°C).

Stal stali nierówna, jej wybór do produkcji wierteł ma więc ogromne znaczenie. Stale szybkotnące oprócz węgla (0,75 – 1,45%) zawieraj dodatki pierwiastków (wolfram do 18%, molibden do 8,7%, wanad do 4%, chrom ok. 4% czy kobalt do 10%) kształtujących jej właściwości. 

Jednak właściwości te zależą nie tylko od składu chemicznego, ale również od mikrostruktury stali. Ważna jest zawartość w stali pierwiastków takich jak węgiel, chrom, wolfram czy molibden, aczkolwiek bardziej istotne jest to w jakiej postaci występują, jakie tworzą związki czy jaki jest ich stopień rozdrobnienia w strukturze stali. A odpowiednią strukturę otrzymamy przy zastosowaniu właściwej obróbki cieplnej (hartowanie i odpuszczanie).

Dodatki stopowe – fanaberia producenta czy zabieg
konieczny ?

Aby narzędzia było odpowiednio trwałe, jego struktura musi być odpowiednio wzmocniona. Dokonuje się tego poprzez dodatki stopowe tworzące razem
z węglem odporne węgliki. Warto też zauważyć, że obecność kilku węglików jest lepsza niż tylko jednego. Zatem jakość wiertła do metalu, jego zastosowanie
a finalnie także cena będzie zależało od użytych dodatków stopowych w stali.  Dzięki temu zwiększa się jej hartowność, twardość i odporność na ścieranie.

Bardzo ważna jest obecność węgla w stali. Pierwiastek ten ma za zadanie związać dodatki stopowe w czasie obróbki. A to wszystko wpływa na finalną jakość stali
i narzędzia, które będą z niej wykonane.

Spośród dodatków stopowych najczęściej stosuje się następujące:

  • wolfram – odpowiada za tworzenie najtrwalszych, najbardziej stabilnych temperaturowo, a zarazem najmniej kruchych węglików. Odpowiada za tworzenie korzystnej drobnoziarnistej struktury stali. Jest tylko jedno ale – jest to najdroższy dodatek. Zatem stal i wytworzone z niej narzędzia z wysoką zawartością wolframu będą bardzo drogie, ale o wysokiej jakości,
  • molibden – przede wszystkim wpływa na wytrzymałość stali w podwyższonych temperaturach. Zwiększenie jego udziału kosztem wolframu obniży zarówno cenę ale także właściwości skrawające narzędzia,
  • wanad – to najsilniej węglikotwórczy pierwiastek, wpływa na zwiększenie drobnoziarnistej struktury stali, hartowności i odporności na ścieranie. Zwiększenie jego udziału kosztem wolframu wpływa na redukcję ceny stali.
  • chrom – wpływa na poprawę wytrzymałości i twardości stali. Wykazuje odporność na ścieranie, wysoką temperaturę i korozję,
  • kobalt – jako dodatek stopowy nie tworzy węglików, zwiększa twardość narzędzi w podwyższonych temperaturach. Jego dodatek zwiększa przewodność cieplną, co wpływa na to, że takie narzędzia mogą skrawać z większą szybkością. Ich charakterystyczną cechą jest ich ciemnopomarańczowy odcień, chociaż czasami może być to złudne, bowiem mogą występować też w kolorze srebrnym. Rozróżnić je można po oznaczeniu – HSS-E lub HSS Co. Wiertła z dodatkiem kobaltu sporo kosztują ale polecane są w szczególności do pracy przy stalach nierdzewnych.

Jakość i cena – czy idą razem w parze?

Warto zwrócić uwagę na to, że oprócz stosowanych dodatków stopowych, które kształtują stal, na końcową jakość narzędzi bardzo duży wpływ ma precyzja
i staranność wykonania. Wszystko to ma swoje odzwierciedlenie w cenie wiertła. Dobre jakościowo oraz wykonane z dużą starannością wiertła do metalu wpływają na większą wydajność i przyjemność pracy. Co za tym idzie przy wyborze wierteł powinniśmy kierować się precyzją wykonania i względami ekonomicznymi.
W przypadku gdy często wiercimy, korzystniejszym rozwiązaniem będzie zakup lepszych jakościowo wierteł ale zapewne nieco droższych. Dzięki temu posłużą nam dłużej i w ostatecznym rozrachunku wykonamy więcej otworów, a poczynione wydatki zwrócą się.

Podsumowując, o ile nie wiercimy
w stalach nierdzewnych,  wymagających stalach czy żeliwie ciągliwym można stosować wiertła o standardowym przeznaczeniu. Aczkolwiek rozpatrując aspekt ekonomiczny proponowałbym przemyśleć zakupu wierteł z serii professional. Zachęcam do wypróbowania wierteł marki MPlus A1, które charakteryzują się wysoką precyzją wykonania (technologia pełnego szlifu) i jakością stali o wyższej zawartości wolframu i wanadu.

Wiertła do metalu MPlus seria professional
Komplet wierteł do metalu MPlus seria A1

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*